Groningse huisarts Saskia Accord-Maass legde ‘onzichtbare schade’ vast in wetenschappelijk onderzoek
GRONINGEN – De meeste vrouwen die borstkanker hebben doorstaan hebben tien jaar na de diagnose, ogenschijnlijk, geen lichamelijke of psychische klachten (meer) die samenhangen met hun behandeling.
Toch zijn er innerlijke sporen die niet altijd meteen opvallen. De Groningse huisarts Saskia Accord-Maass vroeg door bij honderden vrouwen en deed wetenschappelijk onderzoek om er hopelijk komende week (6 juli) op te promoveren aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Depressie, angst en vermoeidheid
Saskia Accord stelde vast dat veel vrouwen na 10 jaar vaker een licht verminderde pompfunctie van het hart hebben en vaker hart- en vaatziekten doormaken dan vrouwen zonder een voorgeschiedenis van kanker. De effecten zouden het gevolg kunnen zijn van chemokuren en/of bestralingen, kortom de intensiteit van de behandeling tegen kanker. Daarnaast ervaren zij vaker klachten van depressie, angst en vermoeidheid.
Borstkanker treft één op de acht vrouwen in Nederland. Door onder meer steeds betere behandeling is het aantal vrouwen toegenomen dat vijf jaar na de diagnose leeft (88% na 5 jaar). Dit betekent dat het aantal vrouwen met borstkanker in de voorgeschiedenis steeds groter wordt.
In haar onderzoek ging Saskia Accord-Maass na of deze vrouwen op lange termijn negatieve effecten van borstkanker en de behandeling ervan ervaren. Zij richtte zich hierbij op vrouwen bij wie de diagnose tenminste vijf jaar geleden is gesteld. Dat is meestal het moment waarop hun jaarlijkse controles bij de oncoloog vervallen en zij vaak weer onder de zorg van de huisarts komen. Accord-Maass vergeleek 350 vrouwen die zijn behandeld voor borstkanker met chemo- en/of radiotherapie met 350 vrouwen, van dezelfde leeftijd en huisartspraktijk, zonder kanker in hun voorgeschiedenis.
Risico-inschatting
Uit de resultaten van haar onderzoek blijkt dat vrouwen ook na een succesvolle behandeling van borstkanker op de lange termijn nog fysieke en psychische klachten kunnen ervaren als gevolg van borstkanker of de behandeling daarvan. Gelukkig ervaren de meeste vrouwen deze klachten niet. Maar uit het onderzoek van Accord-Maass blijkt dat vrouwen met borstkanker in de voorgeschiedenis wel vaker een licht verminderde pompfunctie van het hart hebben en ook vaker hart- en vaatziekten hebben dan vrouwen zonder kanker. Uit haar onderzoek blijkt verder dat het niet nodig is dat vrouwen die borstkanker hebben gehad, standaard een preventief onderzoek moeten ondergaan bij de cardioloog; wel is het belangrijk dat de huisarts deze informatie meeneemt in zijn/haar risico-inschatting op hart- en vaatziekten.
Daarnaast ervaren de vrouwen met borstkanker in de voorgeschiedenis vaker klachten van depressie en angst. “De angst om toch weer ziek te worden, is niet altijd weg na vijf jaar. Die blijft, soms tot wel tien jaar na de behandeling.” Zij ervaren ook vaker klachten van vermoeidheid dan vrouwen zonder borstkanker, blijkt uit het onderzoek.
‘Herken en erken langetermijn-klachten’
Volgens Saskia Accord-Maass is het belangrijk dat er aandacht is voor de lange termijneffecten na de behandeling voor borstkanker. Accord-Maass: “Gelukkig ervaren de meeste vrouwen met borstkanker in hun voorgeschiedenis geen klachten meer. Maar de vrouwen die wel nog klachten hebben, moeten we herkennen en we moeten erkennen dat hun klachten mogelijk nog een gevolg zijn van de behandeling voor borstkanker. Voor deze vrouwen heeft dit ook 10 jaar na diagnose nog impact op hun kwaliteit van leven. Het is belangrijk dat hier kennis over is, zodat er eventueel een behandeling kan starten. Het is belangrijk om hier al in een vroeg stadium aandacht voor te hebben als vrouwen de diagnose borstkanker krijgen.”
Daarnaast vindt Accord-Maass dat lange termijneffecten aandacht in de opleidingen van huisartsen en in toekomstige richtlijnen moeten krijgen, zodat zorgmedewerkers zich hier ook bewust van zijn. Inmiddels zijn Accord-Maass en haar collega’s begonnen met een vervolgstudie om te kijken hoe de eventuele klachten zich verder ontwikkelen in de loop der tijd.